Tarımda drone kullanım alanları
- 2 dk video
- 5 dk okuma
- 3 dk etkinlik
Tarlanın üzerinde uçan küçük bir hava aracı, artık pek çok bölgede alışılmış bir görüntü. Tarımda kullanılan bu araçlara insansız hava aracı (İHA) ya da kısaca drone denir. Bu modülde drone'u yalnız bir teknoloji olarak değil, tarladaki bir karar aracı olarak ele alıyoruz. İlk derste drone'un tarımda hangi işleri üstlendiğini ve nerede sınırlarına ulaştığını görüyoruz.
- Tarımsal drone kullanımını gözlem ve uygulama olarak iki ana gruba ayıracaksınız.
- Kurumsal kaynaklarda sayılan başlıca kullanım alanlarını tanıyacaksınız.
- Drone'un sağladığı yararları ve karşılaştığı sınırları birlikte değerlendireceksiniz.
- Kozan ve Larissa'daki ürün desenine göre olası kullanım örneklerini düşüneceksiniz.
İki ana iş: görmek ve uygulamak
Tarımsal drone'ların yaptığı işleri iki grupta toplamak mümkündür. Birinci grup gözlem ve veri toplama işidir. Drone üzerindeki kamera ya da sensör tarlanın görüntüsünü alır. Bu görüntülerden haritalar, bitki sağlığı göstergeleri ve ağaç ölçüleri çıkarılır. İkinci grup uygulama işidir. Burada drone bir tank taşır ve bitki koruma ürünü, sıvı gübre ya da tohum gibi bir girdiyi tarlaya bırakır.
Kurumsal kaynaklardaki kullanım alanları
BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU), 2018'de yayımladıkları drone raporunda ürün döngüsü boyunca altı kullanım alanı sayar. Bunlar aşağıdaki kartlarda özetlenmiştir.
Arazinin üç boyutlu haritası, ekim planlamasına ve besin durumunun incelenmesine yardım eder.
Bazı sistemler tohumu besinle birlikte toprağa atar.
Drone yerden uzaklığını ayarlayarak sıvıyı düzgün dağıtmaya çalışır.
Zaman serisi görüntüler bitki gelişimini ve verimsiz alanları gösterir.
Termal ya da çok bantlı sensörler tarlanın kuru kalan bölümlerini gösterir.
Görünür ışık ve yakın kızılötesi yansıma karşılaştırılarak bitki sağlığı izlenir.
Aynı raporda ilaçlama dronlarının geçmişi de anlatılır. Bu uygulama ilk kez 1980'lerde Japonya'da, ilaç tankı taşıyan insansız helikopterlerle başladı. Rapor, 2018'deki tipik ilaçlama dronunun on litreden büyük bir tank taşıdığını ve bir hektarı yaklaşık on dakikada işleyebildiğini belirtir. Bugün piyasadaki büyük modellerin tankı 40 litreye kadar çıkmıştır.
Rapor önemli bir noktanın da altını çizer: ilaçlama dronunun tam yararı, görüntüleme ve analizle birlikte kullanıldığında ortaya çıkar. Sorunlu alan önce görüntüyle bulunur, uygulama yalnız oraya yapılırsa etkilenen alanda doz daha isabetli olur ve toplam kimyasal kullanımı azalabilir. Bu modül de aynı mantıkla ilerler: önce görmeyi, sonra uygulamayı öğreneceğiz.
Kullanım alanı ve drone'un yaptığı iş
Her kullanım alanını, drone'un o işte tam olarak ne yaptığıyla eşleştirin.
Yararlar ve sınırlar birlikte
OECD'nin 2021 tarihli derlemesi, ilaçlama dronlarının olası yararlarını şöyle sıralar: sırt pülverizatörüne göre uygulayıcının ilaca daha az maruz kalması, eğimli bağ gibi girilmesi zor alanlarda daha güvenli uygulama ve tarla taramasıyla bağlantılı bölgesel ya da noktasal uygulama. Aynı rapor bu yararların henüz yeterli veriyle doğrulanmadığını da açıkça yazar. Örneğin İsviçre'de 15.700 hektarlık bağ alanının yarısından fazlası traktörün giremeyeceği kadar diktir. Bu bağlarda drone, helikopterin gürültü ve sürüklenme sorunlarına bir seçenek olarak denenmektedir.
FAO raporu ise sınırları da sayar: yazılım kalitesi, ülkeden ülkeye değişen mevzuat, kısa uçuş süresi, yüksek ilk yatırım, insanlı hava araçlarıyla paylaşılan hava sahası, kırsalda zayıf bağlantı ve hava koşullarına bağımlılık.
- Islak ya da eğimli zeminde toprağa basmadan çalışma
- Kısa sürede yüksek çözünürlüklü görüntü
- Sorunlu alanı tarlanın geri kalanından ayırma
- Rüzgârlı havada sürüklenme riski
- Batarya ve tank nedeniyle kısa görev süresi
- Kayıt, belge ve izin yükümlülükleri
Kozan portakalı 2020'de menşe adıyla tescillendi. Bir portakal bahçesinde drone önce gözlem için kullanılabilir: ağaçların sayılması, taç büyüklüğünün ölçülmesi ve sararan ağaçların bulunması. Sorun belirli ağaçlarda toplanıyorsa uygulama, bütün bahçe yerine yalnız o bölgede planlanabilir.
Kozan Ticaret Odası'nın proje kapsamında 103 çiftçi ve KOBİ temsilcisiyle yaptığı ihtiyaç anketinde katılımcıların 80'i ilaçlama makinesine sahip olduğunu söyledi. Aynı ankette AB Yeşil Mutabakatı'nın pestisit kullanımını azaltma hedefine 55 katılımcı katıldığını ya da kesinlikle katıldığını, 37'si kısmen katıldığını belirtti. Önce görüp sonra yalnız sorunlu alana uygulamak, bu hedefe doğrudan hizmet eder.
Eylül 2023'teki Daniel fırtınasından sonra uydu radarı, Teselya ovasında yaklaşık 282 km² pamuk alanının su altında kaldığını gösterdi. Bu, ovadaki pamuk alanının %30,5'idir. Uydu geniş ölçekli resmi verir. Drone ise parsel ölçeğinde, hasarı belgelemek için daha ayrıntılı bir görüntü sağlayabilir.
Proje de bu konuya yer veriyor: faaliyet takviminde 8 Mayıs 2026'da Larissa'da, çiftçiler ve tarım sektörü için tarımsal uygulamalarda drone kullanımını konu alan uygulamalı bir çalıştay duyuruldu.
Hızlı kontrol
- İHA
- İnsansız hava aracı. Tarımda kullanılanlara kısaca drone denir.
- Gözlem dronu
- Kamera ya da algılayıcı taşıyıp tarladan veri toplayan, görece hafif drone.
- İlaçlama dronu
- Tank, pompa ve meme taşıyan, bitki koruma ürünü ya da sıvı gübre uygulayan drone.
- Noktasal uygulama
- Girdinin bütün tarla yerine yalnız sorunlu bölgeye uygulanması.
Özetle
Tarımsal drone iki iş yapar: tarlayı görür ve tarlaya girdi uygular. En iyi sonuç, ikisi birbirine bağlandığında alınır: önce sorunlu alan görüntüyle bulunur, sonra uygulama yalnız o alana yapılır. Yararların yanında kısa uçuş süresi, hava koşulları ve mevzuat gibi sınırlar da vardır. Sonraki derslerde bu sınırları tek tek ele alacağız.
- FAO ve ITU (2018). E-agriculture in Action: Drones for Agriculture.
- OECD (2021). Report on the State of the Knowledge: Literature Review on Unmanned Aerial Spray Systems in Agriculture. Series on Pesticides No. 105.
- TÜRKPATENT (2020). Kozan Portakalı, coğrafi işaret tescil no. 534.
- He, K. ve diğerleri (2024). Storm Daniel flood impact in Greece in 2023: mapping crop and livestock exposure from synthetic-aperture radar. Natural Hazards and Earth System Sciences, 24, 2375-2382.
- Kozan Ticaret Odası (2026). Kozan'daki Yerel Toplulukların İhtiyaçlarının Değerlendirilmesi: Anket Raporu, Şekil 17 ve Tablo 3.
- Kozan Ticaret Odası (2026). Drone ile Tarım Uygulamaları (proje faaliyeti).