Χρήσεις των drone στη γεωργία
- 2 λεπτά βίντεο
- 5 λεπτά ανάγνωση
- 3 λεπτά δραστηριότητα
Ένα μικρό αεροσκάφος που πετά πάνω από το χωράφι είναι πλέον μια εικόνα οικεία σε πολλές περιοχές. Αυτά τα οχήματα που χρησιμοποιούνται στη γεωργία λέγονται μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα (ΣμηΕΑ) ή, εν συντομία, drone. Σε αυτή την ενότητα εξετάζουμε το drone όχι μόνο ως τεχνολογία, αλλά και ως εργαλείο λήψης αποφάσεων στο χωράφι. Στο πρώτο μάθημα βλέπουμε ποιες εργασίες αναλαμβάνει το drone στη γεωργία και πού συναντά τα όρια του.
- Θα διαχωρίσετε τη χρήση του γεωργικού drone σε δύο κύριες ομάδες: παρατήρηση και εφαρμογή.
- Θα γνωρίσετε τους βασικούς τομείς χρήσης που αναφέρονται σε θεσμικές πηγές.
- Θα αξιολογήσετε μαζί τα οφέλη που προσφέρει το drone και τους περιορισμούς που αντιμετωπίζει.
- Θα σκεφτείτε πιθανά παραδείγματα χρήσης ανάλογα με το πρότυπο καλλιεργειών στο Κοζάν και στη Λάρισα.
Δύο κύριες εργασίες: παρατήρηση και εφαρμογή
Οι εργασίες που εκτελούν τα γεωργικά drone μπορούν να χωριστούν σε δύο ομάδες. Η πρώτη ομάδα είναι η παρατήρηση και συλλογή δεδομένων. Η κάμερα ή ο αισθητήρας πάνω στο drone καταγράφει την εικόνα του χωραφιού. Από αυτές τις εικόνες προκύπτουν χάρτες, δείκτες υγείας των φυτών και μετρήσεις δέντρων. Η δεύτερη ομάδα είναι η εφαρμογή. Εδώ το drone μεταφέρει ένα δεξαμενή και αφήνει στο χωράφι μια εισροή, όπως φυτοπροστατευτικό προϊόν, υγρό λίπασμα ή σπόρο.
Τομείς χρήσης σε θεσμικές πηγές
Ο Οργανισμός Επισιτισμού και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) και η Διεθνής Ένωση Τηλεπικοινωνιών (ITU), στην έκθεση για τα drone που δημοσίευσαν το 2018, αναφέρουν έξι τομείς χρήσης κατά τη διάρκεια του κύκλου της καλλιέργειας. Αυτοί συνοψίζονται στις παρακάτω κάρτες.
Ο τρισδιάστατος χάρτης της έκτασης βοηθά στον σχεδιασμό της σπορά και στην εξέταση της θρεπτικής κατάστασης.
Ορισμένα συστήματα ρίχνουν τον σπόρο στο έδαφος μαζί με θρεπτικά στοιχεία.
Το drone ρυθμίζει την απόσταση από το έδαφος προσπαθώντας να διανείμει το υγρό ομοιόμορφα.
Οι χρονοσειρές εικόνων δείχνουν την ανάπτυξη των φυτών και τις περιοχές χαμηλής απόδοσης.
Θερμικοί ή πολυφασματικοί αισθητήρες δείχνουν τα σημεία του χωραφιού που παραμένουν ξηρά.
Η υγεία των φυτών παρακολουθείται συγκρίνοντας το ορατό φως και την ανάκλαση στο κοντινό υπέρυθρο.
Η ίδια έκθεση περιγράφει και την ιστορία των drone ψεκασμού. Αυτή η εφαρμογή ξεκίνησε πρώτη φορά τη δεκαετία του 1980 στην Ιαπωνία, με μη επανδρωμένα ελικόπτερα που μετέφεραν δεξαμενή φυτοφαρμάκου. Η έκθεση αναφέρει ότι ένα τυπικό drone ψεκασμού του 2018 μετέφερε δεξαμενή μεγαλύτερη από δέκα λίτρα και μπορούσε να επεξεργαστεί ένα εκτάριο σε περίπου δέκα λεπτά. Σήμερα η δεξαμενή των μεγάλων μοντέλων της αγοράς έχει φτάσει έως τα 40 λίτρα.
Η έκθεση υπογραμμίζει και ένα σημαντικό σημείο: το πλήρες όφελος του drone ψεκασμού προκύπτει όταν χρησιμοποιείται μαζί με την απεικόνιση και την ανάλυση. Η προβληματική περιοχή εντοπίζεται πρώτα με την εικόνα, και αν η εφαρμογή γίνει μόνο εκεί, η δόση στην επηρεαζόμενη περιοχή είναι πιο ακριβής και η συνολική χρήση χημικών μπορεί να μειωθεί. Αυτή η ενότητα προχωράει με την ίδια λογική: πρώτα θα μάθουμε την παρατήρηση, έπειτα την εφαρμογή.
Πεδίο χρήσης και εργασία που κάνει το drone
Αντιστοιχίστε κάθε πεδίο χρήσης με το τι κάνει ακριβώς το drone σε αυτή την εργασία.
Οφέλη και περιορισμοί μαζί
Η ανασκόπηση του OECD του 2021 απαριθμεί ως πιθανά οφέλη των drone ψεκασμού τα εξής: μικρότερη έκθεση του χειριστή στο φυτοφάρμακο σε σχέση με τον επωμιζόμενο ψεκαστήρα, ασφαλέστερη εφαρμογή σε δυσπρόσιτες περιοχές όπως ένας κατάφυτος αμπελώνας με κλίση, και τμηματική ή σημειακή εφαρμογή σε συνδυασμό με τη σάρωση του χωραφιού. Η ίδια έκθεση γράφει ρητά ότι αυτά τα οφέλη δεν έχουν επιβεβαιωθεί ακόμη με επαρκή δεδομένα. Για παράδειγμα, στην Ελβετία, περισσότερο από το μισό των 15.700 εκταρίων αμπελώνων έχει τόσο μεγάλη κλίση που δεν μπορεί να εισέλθει τρακτέρ. Σε αυτούς τους αμπελώνες, το drone δοκιμάζεται ως εναλλακτική λύση στα προβλήματα θορύβου και διασποράς (drift) του ελικοπτέρου.
Η έκθεση του FAO απαριθμεί επίσης τους περιορισμούς: την ποιότητα του λογισμικού, τη νομοθεσία που διαφέρει από χώρα σε χώρα, τη μικρή διάρκεια πτήσης, το υψηλό αρχικό κόστος επένδυσης, τον εναέριο χώρο που μοιράζεται με επανδρωμένα αεροσκάφη, την ασθενή συνδεσιμότητα στην ύπαιθρο και την εξάρτηση από τις καιρικές συνθήκες.
- Εργασία σε υγρό ή επικλινές έδαφος χωρίς πάτημα στο χωράφι
- Εικόνα υψηλής ανάλυσης σε μικρό χρόνο
- Διάκριση της προβληματικής περιοχής από το υπόλοιπο χωράφι
- Κίνδυνος διασποράς (drift) σε καιρό με άνεμο
- Μικρή διάρκεια αποστολής λόγω μπαταρίας και δεξαμενής
- Υποχρεώσεις καταχώρισης, τεκμηρίωσης και άδειας
Το πορτοκάλι Κοζάν καταχωρίστηκε ως ονομασία προέλευσης το 2020. Σε έναν πορτοκαλεώνα, το drone μπορεί να χρησιμοποιηθεί πρώτα για παρατήρηση: καταμέτρηση των δέντρων, μέτρηση του μεγέθους της κόμης και εντοπισμός δέντρων που κιτρινίζουν. Αν το πρόβλημα συγκεντρώνεται σε συγκεκριμένα δέντρα, η εφαρμογή μπορεί να σχεδιαστεί μόνο για εκείνη την περιοχή, αντί για ολόκληρο τον πορτοκαλεώνα.
Στην έρευνα αναγκών που πραγματοποίησε το KOZTO στο πλαίσιο του έργου με 103 γεωργούς και εκπροσώπους ΜμΕ, το 80 των συμμετεχόντων δήλωσε ότι διαθέτει μηχάνημα ψεκασμού. Στην ίδια έρευνα, 55 συμμετέχοντες δήλωσαν ότι συμφωνούν ή συμφωνούν απόλυτα με τον στόχο της Πράσινης Συμφωνίας της ΕΕ για τη μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων, ενώ 37 δήλωσαν ότι συμφωνούν εν μέρει. Το να βλέπει κανείς πρώτα και έπειτα να εφαρμόζει μόνο στην προβληματική περιοχή εξυπηρετεί άμεσα αυτόν τον στόχο.
Μετά την κακοκαιρία Daniel τον Σεπτέμβριο του 2023, το δορυφορικό ραντάρ έδειξε ότι περίπου 282 km² καλλιεργήσιμης έκτασης βαμβακιού στον κάμπο της Θεσσαλίας βρέθηκαν κάτω από νερό. Αυτό αντιστοιχεί στο 30,5% της έκτασης βαμβακιού στον κάμπο. Ο δορυφόρος δίνει μια εικόνα ευρείας κλίμακας. Το drone, αντίθετα, μπορεί να παρέχει μια πιο λεπτομερή εικόνα σε κλίμακα αγροτεμαχίου για την τεκμηρίωση της ζημιάς.
Το έργο περιλαμβάνει και αυτό το θέμα: στο ημερολόγιο δράσεων ανακοινώθηκε ένα πρακτικό εργαστήριο στη Λάρισα στις 8 Μαΐου 2026, για γεωργούς και τον αγροτικό τομέα, με θέμα τη χρήση drone σε γεωργικές εφαρμογές.
Γρήγορος έλεγχος
- ΣμηΕΑ
- Μη επανδρωμένο εναέριο όχημα. Στη γεωργία τα ονομάζουμε εν συντομία drone.
- Drone παρατήρησης
- Σχετικά ελαφρύ drone που φέρει κάμερα ή αισθητήρα και συλλέγει δεδομένα από το χωράφι.
- Drone ψεκασμού
- Drone με δεξαμενή, αντλία και ακροφύσια, που εφαρμόζει φυτοπροστατευτικό προϊόν ή υγρό λίπασμα.
- Σημειακή εφαρμογή
- Εφαρμογή της εισροής μόνο στην προβληματική περιοχή, αντί σε ολόκληρο το χωράφι.
Συνοπτικά
Το γεωργικό drone κάνει δύο πράγματα: βλέπει το χωράφι και εφαρμόζει εισροές σε αυτό. Το καλύτερο αποτέλεσμα προκύπτει όταν τα δύο συνδέονται μεταξύ τους: πρώτα εντοπίζεται η προβληματική περιοχή με την εικόνα, έπειτα η εφαρμογή γίνεται μόνο σε αυτή την περιοχή. Πέρα από τα οφέλη, υπάρχουν και περιορισμοί, όπως η μικρή διάρκεια πτήσης, οι καιρικές συνθήκες και η νομοθεσία. Στα επόμενα μαθήματα θα εξετάσουμε αυτούς τους περιορισμούς έναν προς έναν.
- FAO ve ITU (2018). E-agriculture in Action: Drones for Agriculture.
- OECD (2021). Report on the State of the Knowledge: Literature Review on Unmanned Aerial Spray Systems in Agriculture. Series on Pesticides No. 105.
- TÜRKPATENT (2020). Kozan Portakalı, coğrafi işaret tescil no. 534.
- He, K. και άλλοι (2024). Storm Daniel flood impact in Greece in 2023: mapping crop and livestock exposure from synthetic-aperture radar. Natural Hazards and Earth System Sciences, 24, 2375-2382.
- Εμπορικό Επιμελητήριο Κοζάν (2026). Kozan'daki Yerel Toplulukların İhtiyaçlarının Değerlendirilmesi: Anket Raporu, Σχήμα 17 και Πίνακας 3.
- Εμπορικό Επιμελητήριο Κοζάν (2026). Drone ile Tarım Uygulamaları (proje faaliyeti).