Μέθοδοι και εργαλεία συλλογής δεδομένων

3 λεπτά βίντεο
7 λεπτά ανάγνωση
6 λεπτά δραστηριότητα

Σε ένα χωράφι ή σε ένα περιβόλι, κάθε μέρα αλλάζουν πολλά πράγματα: το χώμα στεγνώνει, η θερμοκρασία ανεβαίνει, εμφανίζεται ένας εχθρός, ένα αγροτεμάχιο αναπτύσσεται καλύτερα από ένα άλλο. Ποια από αυτές τις αλλαγές θα καταγράψετε καθορίζει ποιες αποφάσεις θα μπορέσετε να πάρετε στη συνέχεια. Σε αυτό το μάθημα θα μάθετε από πού προέρχονται τα δεδομένα στο αγρόκτημα, με ποιο εργαλείο συλλέγονται και τι πρέπει να προσέξετε όταν επιλέγετε μια μέθοδο.

Σε αυτό το μάθημα

Θα γνωρίσετε τις τέσσερις βασικές πηγές δεδομένων στο αγρόκτημα και θα δώσετε παράδειγμα για κάθε μία.
Θα αντιστοιχίσετε ποιο δεδομένο παράγει ο αισθητήρας, ο δέκτης θέσης (GNSS), το drone και ο δορυφόρος.
Θα αξιολογήσετε μια μέθοδο συλλογής δεδομένων ως προς τη συχνότητα, την έκταση που καλύπτει, το κόστος και την ακρίβεια.
Θα εξηγήσετε γιατί είναι απαραίτητο να καταγράφεται κάθε μέτρηση μαζί με τις πληροφορίες "τι, πού, πότε, πώς".

Από πού προέρχονται τα δεδομένα;

Τα αγροτικά δεδομένα είναι πολύ ποικίλα. Ο κώδικας δεοντολογίας για την ανταλλαγή δεδομένων, που έχουν συνεργαστεί για να προετοιμάσουν οργανισμοί γεωργίας και τροφίμων της ΕΕ, αναφέρει αυτή την ποικιλία με κατηγορίες όπως δεδομένα κτηνοτροφίας, δεδομένα αγρού και αγρονομικά δεδομένα, κλιματικά δεδομένα, δεδομένα μηχανημάτων, οικονομικά δεδομένα και δεδομένα συμμόρφωσης με τη νομοθεσία. Αν κοιτάξετε τις καθημερινές εργασίες μιας εκμετάλλευσης, θα δείτε ότι τα δεδομένα προέρχονται από τέσσερις βασικούς δρόμους.

Παρατήρηση και καταγραφή

Οι πληροφορίες που βλέπει και γράφει ο παραγωγός ή ο σύμβουλος στο χωράφι: ημερομηνία φύτευσης, ποσότητα λιπάσματος, καταμέτρηση εχθρών, ποσότητα συγκομιδής. Είναι η παλαιότερη και ακόμα πιο απαραίτητη πηγή δεδομένων.

Επιτόπια μέτρηση

Αισθητήρες που τοποθετούνται στο χώμα, στο φυτό ή σε έναν πάσσαλο. Μετρούν τιμές όπως η υγρασία του εδάφους, η θερμοκρασία, η σχετική υγρασία, η βροχόπτωση και η υγρασία φύλλων σε τακτά διαστήματα.

Τηλεπισκόπηση

Εικόνες που λαμβάνονται με δορυφόρο ή drone. Δείχνουν την κατάσταση της βλάστησης σε μια μεγάλη έκταση, χωρίς επαφή με το φυτό.

Δεδομένα μηχανημάτων

Τρακτέρ, ψεκαστικό μηχάνημα και αλωνιστική μηχανή με δέκτη θέσης. Καταγράφουν από πού πέρασαν, πόσο εφάρμοσαν και πόσο συγκόμισαν.

Σε αυτά προστίθενται και εξωτερικές πηγές: μετεωρολογικές προγνώσεις, επίσημα συστήματα καταγραφής, τιμές αγοράς. Μια καλή απόφαση βασίζεται συχνά όχι σε μία μόνο πηγή, αλλά στην από κοινού ανάγνωση αρκετών πηγών.

Επιτόπια μέτρηση με αισθητήρες

Ο αισθητήρας είναι μια συσκευή που μετατρέπει ένα φυσικό μέγεθος σε ηλεκτρικό σήμα. Ο καταγραφέας δεδομένων (datalogger) διαβάζει αυτό το σήμα σε τακτά διαστήματα, το αποθηκεύει και συχνά το στέλνει σε έναν διακομιστή μέσω ασύρματου δικτύου. Οι πιο συχνά χρησιμοποιούμενοι αισθητήρες στη γεωργία χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:

Αισθητήρες εδάφους: μετρούν την υγρασία και τη θερμοκρασία του εδάφους, ενώ σε ορισμένα μοντέλα και την ηλεκτρική αγωγιμότητα (δείκτης αλατότητας).
Αισθητήρες φυτού: μετρούν τιμές που δείχνουν την κατάσταση του φυτού, όπως η υγρασία φύλλων, η θερμοκρασία φύλλων ή μικρές μεταβολές στη διάμετρο του βλαστού.
Αισθητήρες ατμόσφαιρας: μετρούν θερμοκρασία, σχετική υγρασία, βροχόπτωση, άνεμο και ηλιακή ακτινοβολία. Αυτοί οι αισθητήρες βρίσκονται συνήθως μαζί σε έναν αγρομετεωρολογικό σταθμό.

Η τιμή που δίνει ένας αισθητήρας έχει σημασία μόνο στον βαθμό που αντιπροσωπεύει το σημείο στο οποίο βρίσκεται. Το πού και πώς θα τοποθετηθεί ένας αισθητήρας θα το εξετάσουμε αναλυτικά στο 3ο μάθημα.

Δεδομένα θέσης: GNSS και GPS

Το GPS είναι το δορυφορικό σύστημα εντοπισμού θέσης των ΗΠΑ. Μαζί με αντίστοιχα συστήματα, όπως το ευρωπαϊκό σύστημα Galileo, η γενική ονομασία αυτής της τεχνολογίας είναι GNSS (Παγκόσμιο Δορυφορικό Σύστημα Πλοήγησης). Ο ιστότοπος πληροφοριών GPS της κυβέρνησης των ΗΠΑ αναφέρει ότι στη γεωργία ακριβείας οι εφαρμογές που βασίζονται σε GPS χρησιμοποιούνται για τον σχεδιασμό του αγροκτήματος, τη χαρτογράφηση αγρού, τη δειγματοληψία εδάφους, την καθοδήγηση τρακτέρ, την παρατήρηση καλλιέργειας, την εφαρμογή μεταβλητής δόσης και τη χαρτογράφηση απόδοσης. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, το GPS επιτρέπει την εργασία στο χωράφι και σε συνθήκες μειωμένης ορατότητας, όπως βροχή, σκόνη, ομίχλη και σκοτάδι.

Η πραγματική αξία των δεδομένων θέσης είναι ότι προσθέτουν την πληροφορία "πού" σε άλλα δεδομένα. Ένα δείγμα εδάφους, μια φωτογραφία εχθρού ή μια μέτρηση απόδοσης με γνωστή θέση μπορεί να μετατραπεί σε χάρτη. Η ίδια μέτρηση χωρίς γνωστή θέση δίνει μόνο μια εικόνα για τον μέσο όρο του χωραφιού.

Δορυφορικές εικόνες και εικόνες drone

Οι δορυφόροι απεικονίζουν μεγάλες εκτάσεις σε τακτά διαστήματα. Οι δορυφόροι Sentinel-2 του ευρωπαϊκού προγράμματος Copernicus λαμβάνουν εικόνες σε 13 φασματικές ζώνες, εκ των οποίων οι τέσσερις έχουν ανάλυση 10 m. Οι δορυφόροι επισκέπτονται ξανά το ίδιο σημείο στον ισημερινό κάθε 5 ημέρες και οι εικόνες διατίθενται δωρεάν σε όλους. Τα drone, αντίθετα, απεικονίζουν μικρότερες εκτάσεις, την ημέρα που θέλετε εσείς, με πολύ περισσότερη λεπτομέρεια. Οι δύο πηγές δεν χρησιμοποιούνται η μία στη θέση της άλλης, αλλά συμπληρωματικά. Τους δείκτες βλάστησης και την επιλογή εικόνων θα τους δούμε στο 4ο μάθημα.

Αντιστοίχιση

Ποιο εργαλείο παράγει ποιο δεδομένο;

Υποχρεωτικό 20 XP

Αντιστοιχίστε κάθε εργαλείο με το δεδομένο που παράγει.

Ποια μέθοδο να επιλέξω;

Κάθε μέθοδος έχει δυνατά και αδύνατα σημεία. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει μια γενική σύγκριση:

Μέθοδος	Πόσο συχνά δίνει δεδομένα;	Έκταση που καλύπτει	Δυνατό σημείο	Περιορισμός
Παρατήρηση και καταγραφή	Όσο γίνεται η εργασία	Αγροτεμάχιο	Περιλαμβάνει το πλαίσιο και τον λόγο	Εξαρτάται από το άτομο, μπορεί να ξεχαστεί
Αισθητήρες εδάφους και ατμόσφαιρας	Λεπτά ή ώρες	Ένα σημείο	Συνεχής χρονοσειρά	Αντιπροσωπεύει ένα σημείο, απαιτεί συντήρηση
Δορυφόρος (Sentinel-2)	Κάθε λίγες ημέρες, αν το επιτρέπουν τα σύννεφα	Ολόκληρη η περιοχή	Είναι δωρεάν, συγκρίνεται με προηγούμενα έτη	Μέγεθος pixel 10 m, καμία εικόνα σε συννεφιασμένες ημέρες
Drone	Όποτε ζητηθεί	Χωράφι	Λεπτομέρεια σε επίπεδο εκατοστού	Άδεια πτήσης, χρόνος και κόστος επεξεργασίας
Δεδομένα μηχανημάτων	Κατά τη διάρκεια της εργασίας, μέσα σε δευτερόλεπτα	Η έκταση από την οποία πέρασε το μηχάνημα	Η εφαρμογή και η απόδοση καταγράφονται μαζί με τη θέση	Απαιτεί συμβατότητα μηχανημάτων και καθαρισμό δεδομένων

Τέσσερις ερωτήσεις διευκολύνουν την επιλογή:

Ποια απόφαση πρόκειται να πάρω;
Ξεκινήστε τη συλλογή δεδομένων από μια απόφαση: χρόνος άρδευσης, δόση λιπάσματος, ανάγκη ψεκασμού ή σχέδιο συγκομιδής.
Πόσο συχνά χρειάζονται δεδομένα για αυτή την απόφαση;
Η απόφαση άρδευσης βασίζεται στην υγρασία του εδάφους που μεταβάλλεται από μέρα σε μέρα· γι' αυτό ταιριάζει ένας αισθητήρας που μετρά συνεχώς. Οι ζώνες λίπανσης, αντίθετα, μεταβάλλονται λίγο από χρόνο σε χρόνο· αρκούν μερικές δορυφορικές εικόνες και χάρτες απόδοσης κάποιων ετών.
Πόσο μεγάλο μέρος του χωραφιού πρέπει να αντιπροσωπεύει;
Ένας μόνο αισθητήρας δείχνει ένα σημείο, μια δορυφορική εικόνα δείχνει όλο το χωράφι. Αν το χωράφι σας αποτελείται από πολύ διαφορετικά εδάφη, ένα μόνο σημείο μπορεί να είναι παραπλανητικό.
Το κόστος καλύπτει το όφελος;
Υπολογίστε και τον χρόνο συλλογής, συντήρησης και ερμηνείας. Τα δωρεάν δορυφορικά δεδομένα και η τακτική καταγραφή είναι μια καλή αρχή για τις περισσότερες εκμεταλλεύσεις.

Η ταυτότητα κάθε μέτρησης: τι, πού, πότε, πώς

Ένας αριθμός μόνος του δεν είναι δεδομένο. Το "24%" δεν λέει τίποτα. Το "στο αγροτεμάχιο K-3, σε βάθος 30 cm, στις 14 Ιουλίου ώρα 06:00, η ογκομετρική υγρασία εδάφους που μετρήθηκε με χωρητικό αισθητήρα ήταν 24%" όμως μπορεί να χρησιμοποιηθεί για απόφαση. Αυτές οι πληροφορίες που περιγράφουν το δεδομένο ονομάζονται μεταδεδομένα, δηλαδή "δεδομένα σχετικά με τα δεδομένα". Ο κώδικας δεοντολογίας της ΕΕ για την ανταλλαγή δεδομένων ορίζει τα μεταδεδομένα ως δεδομένα που παρέχουν πληροφορίες για άλλα δεδομένα, δίνοντας ως παραδείγματα τον συντάκτη και τις μονάδες μέτρησης. Θα επανέλθουμε στο θέμα των μεταδεδομένων και των μονάδων μέτρησης στο 8ο μάθημα.

Ξεκινώντας

Πριν αγοράσετε μια νέα συσκευή, οργανώστε τα υπάρχοντα αρχεία σας. Καθορίστε σταθερά ονόματα αγροτεμαχίων, γράφετε ημερομηνία και μονάδα σε κάθε καταγραφή. Χωρίς αυτή τη βάση, γίνεται δύσκολο να συγκρίνετε τα δεδομένα αισθητήρα ή δορυφόρου με το ιστορικό του χωραφιού.

Παράδειγμα από το Κοζάν

Σύμφωνα με τα στοιχεία της TÜİK για το 2025 σε επίπεδο επαρχίας, στο Κοζάν η έκταση πορτοκαλιού, μανταρινιού, λεμονιού και γκρέιπφρουτ ανέρχεται συνολικά σε 103.200 στρέμματα, με παραγωγή 231.573 τόνων, εκ των οποίων 112.450 τόνοι είναι πορτοκάλι. Το "πορτοκάλι Κοζάν" καταχωρήθηκε ως ονομασία προέλευσης το 2020. Σε μια τέτοια περιοχή παραγωγής, ένα περιβόλι 40 στρεμμάτων μπορεί να ξεκινήσει τη συλλογή δεδομένων ως εξής: δίνεται σταθερός κωδικός σε κάθε αγροτεμάχιο· η άρδευση, η λίπανση και ο ψεκασμός καταγράφονται την ίδια ημέρα σε μια εφαρμογή κινητού ή σε ένα τετράδιο· τοποθετείται αισθητήρας υγρασίας εδάφους σε δύο βάθη σε ένα αντιπροσωπευτικό σημείο του περιβολιού· εξετάζεται δωρεάν εικόνα Sentinel-2 μερικές φορές τον μήνα. Αν τα κιβώτια συγκομιδής μετρηθούν με τον κωδικό αγροτεμαχίου, μετά από μερικά χρόνια το ερώτημα ποιο αγροτεμάχιο και γιατί δίνει διαφορετική απόδοση μπορεί να απαντηθεί με δεδομένα.

Στο Κοζάν, το κινητό τηλέφωνο είναι το πιο διαδεδομένο εργαλείο για αυτή τη δουλειά. Στην έρευνα αναγκών που πραγματοποίησε το Εμπορικό Επιμελητήριο Κοζάν στο πλαίσιο του έργου με 103 αγρότες και εκπροσώπους ΚΟΒΙ, 99 από τους συμμετέχοντες δήλωσαν ότι συνδέονται στο διαδίκτυο μέσω κινητού τηλεφώνου. Στην πρόταση ότι οι αγρότες μπορούν να χρησιμοποιούν συσκευές όπως υπολογιστή, ταμπλέτα ή κινητό τηλέφωνο, 64 συμμετέχοντες δήλωσαν ότι συμφωνούν ή συμφωνούν απόλυτα, ενώ 34 δήλωσαν ότι συμφωνούν εν μέρει.

Ταχύς έλεγχος

Γρήγορος έλεγχος: από πού να ξεκινήσετε;

Υποχρεωτικό 10 XP

Συνοπτικά

Τα δεδομένα στο αγρόκτημα προέρχονται από τέσσερις βασικές πηγές: παρατήρηση και καταγραφή, επιτόπια μέτρηση, τηλεπισκόπηση και δεδομένα μηχανημάτων.
Οι αισθητήρες δείχνουν ένα σημείο συνεχώς, ενώ ο δορυφόρος και το drone δείχνουν μια μεγάλη έκταση σε συγκεκριμένες στιγμές. Τα δεδομένα θέσης συνδέουν αυτές τις μετρήσεις με τον χάρτη.
Η επιλογή μεθόδου ξεκινά από μια απόφαση: εξετάζονται μαζί η απαιτούμενη συχνότητα, η έκταση που θα αντιπροσωπευτεί και το κόστος.
Κάθε μέτρηση πρέπει να καταγράφεται μαζί με τις πληροφορίες τι, πού, πότε και πώς μετρήθηκε.

Πηγές

Copa-Cogeca, CEMA και άλλοι (2020). EU Code of conduct on agricultural data sharing by contractual agreement.
GPS.gov (πρόσβαση 2026). Farming with GPS.
Copernicus Data Space Ecosystem (πρόσβαση 2026). Sentinel-2.
TÜİK (2026). Merkezi Dağıtım Sistemi, Bitkisel Üretim İstatistikleri (ilçe düzeyi: Adana, Kozan), 2024-2025.
Türk Patent ve Marka Kurumu (2020). Kozan Portakalı, menşe adı, tescil no 534.
Εμπορικό Επιμελητήριο Κοζάν (2026). Kozan'daki Yerel Toplulukların İhtiyaçlarının Değerlendirilmesi: Anket Raporu, Σχήμα 23 και Πίνακας 1.